Hoe maakt u enkelvoudige, meervoudige en gemengde doorvoeren brandwerend?
Het aantal en het type leidingen en kabels dat door één opening loopt, bepalen welke brandwerende afdichtingsoplossingen kunnen worden toegepast.
In de praktijk gebeurt het soms dat een brandwerend product dat voor een enkelvoudige doorvoering is getest, ook wordt toegepast bij een opening met meerdere leidingen of kabels. Het is echter belangrijk dat alle doorvoerende elementen deel uitmaken van de geteste en toegestane brandwerende configuratie. De volledige doorvoering moet immers overeenkomen met het toepassingsgebied van de betreffende brandwerende oplossing.
Neem bijvoorbeeld een situatie waarbij een brandbare leiding en enkele kabels door dezelfde opening lopen. Installateurs gaan er soms van uit dat het volstaat om een goedgekeurde brandwerende manchet rond de leiding te plaatsen en een goedgekeurde brandwerende kit rond de kabels aan te brengen.
Dit betekent echter niet automatisch dat de volledige doorvoering aan de brandwerende eisen voldoet. Of deze combinatie mag worden toegepast, hangt onder meer af van:
- de compatibiliteit van de gebruikte brandwerende producten;
- de vraag of de specifieke combinatie is opgenomen in de geteste en goedgekeurde configuraties.
Soorten doorvoeren
Voordat we hier dieper op ingaan, is het belangrijk om de verschillende soorten doorvoeringen en de bijbehorende brandwerendheidstests te begrijpen.
Volgens de norm BS EN 1366-3:2021 – Brandwerendheidstests voor installaties – Deel 3: Afdichtingen voor doorvoeringen worden onder meer de volgende categorieën onderscheiden:
Brandwerende afdichting van een enkelvoudige doorvoering – Een afdichting voor een opening waardoor slechts één installatie-element loopt, bijvoorbeeld een leiding of kabel.
Brandwerende afdichting van een meervoudige doorvoering – Een afdichting voor een opening waardoor meerdere installatie-elementen van hetzelfde type lopen, bijvoorbeeld meerdere kabels of leidingen die tot dezelfde materiaalgroep behoren.
Brandwerende afdichting van een gemengde doorvoering – Een afdichting voor een opening waardoor verschillende soorten installatie-elementen lopen, bijvoorbeeld kabels en leidingen, of leidingen uit verschillende materiaalgroepen.
Hieronder bekijken we van elke categorie een praktijkvoorbeeld om de verschillen en de bijbehorende eisen voor brandwerende afdichtingen te verduidelijken.
Brandwerende afdichting van een enkelvoudige doorvoering
Een voorbeeld van een enkelvoudige doorvoering is een brandbare leiding van polyethyleen (PE) met een diameter van 75 mm die door een lichte scheidingswand loopt.
Om deze doorvoering brandwerend af te dichten, kan de Walraven Pacifyre® MK II-brandmanchet worden toegepast.
In de Europese technische beoordeling (ETA-20/0732) van dit product, waarvan hieronder een uittreksel wordt weergegeven, kunt u nagaan voor welke toepassingen het product geschikt is en welke brandwerendheidsclassificaties kunnen worden behaald.
Voor de beschreven configuratie bedraagt de brandwerendheidsclassificatie EI 120, wat overeenkomt met 120 minuten, mits aan alle voorwaarden uit de ETA wordt voldaan.
Brandwerende afdichtingen voor meervoudige doorvoeren
Bij een meervoudige doorvoering lopen meerdere installatie-elementen van hetzelfde type of dezelfde materiaalgroep door één opening.
Voortbouwend op het vorige voorbeeld kan het bijvoorbeeld gaan om drie brandbare leidingen van polyethyleen (PE), elk met een diameter van 75 mm, die samen door één opening in een lichte scheidingswand lopen.
Om deze meervoudige doorvoering brandwerend af te dichten, kan opnieuw de Walraven Pacifyre® MK II-brandmanchet worden toegepast.
Aan de hand van de Europese technische beoordeling (ETA-20/0732) kan worden nagegaan of deze oplossing geschikt is voor de betreffende configuratie en welke brandwerendheidsclassificatie kan worden behaald.
Volgens het onderstaande uittreksel uit de ETA kan voor de beschreven configuratie een brandwerendheidsclassificatie EI 120 (120 minuten) worden behaald, mits aan alle toepassings- en montagevoorwaarden wordt voldaan.
Voor meervoudige doorvoeringen geeft de Europese technische beoordeling (ETA) ook aan welke specifieke configuraties binnen het toepassingsgebied van het product vallen, zoals hieronder weergegeven.
Hieruit blijkt dat de Walraven Pacifyre® MK II-brandmanchet kan worden toegepast bij identieke leidingen die in verschillende opstellingen zijn geplaatst, bijvoorbeeld gegroepeerd, in een verticale rij of in een horizontale rij.
Daarbij moeten de minimale afstanden tussen de leidingen en de overige toepassings- en montagevoorwaarden uit de ETA worden gerespecteerd.
Brandwerende afdichting van een gemengde doorvoering
Zoals eerder vermeld, spreken we van een gemengde doorvoering wanneer verschillende soorten installatie-elementen, zoals kabels en leidingen of leidingen uit verschillende materiaalgroepen, door één opening lopen.
Dit is doorgaans de meest complexe situatie op het gebied van brandwerende doorvoerafdichtingen. Een zorgvuldige planning is daarom essentieel, zowel tijdens de ontwerpfase als bij de uiteindelijke uitvoering van de brandwerende afdichting.
Hiernaast ziet u een voorbeeld van een gemengde doorvoering. Op de afbeelding lopen verschillende soorten installatie-elementen door één opening in een betonnen wand: leidingen van verschillende materialen en diameters, kabels en kabelgoten.
In deze situatie volstaat het niet om afzonderlijke brandwerende producten te gebruiken die elk afzonderlijk zijn goedgekeurd voor een bepaald type installatie-element. De volledige combinatie van installatie-elementen en brandwerende afdichtingsproducten moet als systeem zijn beoordeeld en binnen het toepassingsgebied van de betreffende goedkeuring vallen.
De fabrikant moet daarom kunnen aantonen dat de volledige doorvoerconfiguratie geschikt is voor de beoogde toepassing. Dit kan bijvoorbeeld aan de hand van de resultaten van brandwerendheidsproeven en de bijbehorende Europese technische beoordeling (ETA), waarin de toegestane systeemopbouw en voorwaarden voor de brandwerende afdichting van de volledige opening zijn vastgelegd.
Een dergelijke systeemoplossing bestaat doorgaans uit een brandwerende plaat of mat waarmee de volledige opening wordt afgedicht, in combinatie met specifieke brandwerende componenten voor de verschillende installatie-elementen. Denk bijvoorbeeld aan brandmanchetten, brandwerende afdichtingsmiddelen en brandwerende banden.
Al deze componenten moeten geschikt zijn voor gezamenlijk gebruik binnen dezelfde doorvoerconfiguratie. De volledige systeemopbouw moet overeenkomen met een geteste en beoordeelde configuratie. Alleen dan kunnen de verschillende producten samen worden toegepast in een gemengde doorvoering, zoals in het afgebeelde voorbeeld.
De beoordeling van het volledige systeem bepaalt welke brandwerendheidsclassificatie voor de gemengde doorvoering kan worden behaald. Hierbij speelt de zogenaamde ‘critical service’-benadering een belangrijke rol.
Dit betekent dat de uiteindelijke brandwerendheidsclassificatie wordt begrensd door het installatie-element of de doorvoerconfiguratie met de laagste brandwerendheid. Met andere woorden: het onderdeel dat tijdens de brandproef als eerste niet meer aan de vereiste criteria voldoet, is bepalend voor de maximale classificatie van het volledige systeem.
Samenvattend
De bovenstaande voorbeelden tonen aan dat gemengde doorvoeringen de grootste uitdaging vormen bij het realiseren van een correcte brandwerende afdichting. Een brandwerende oplossing mag alleen worden toegepast wanneer de volledige combinatie van installatie-elementen en afdichtingsproducten binnen het toepassingsgebied van een geteste en beoordeelde systeemoplossing valt. Het volstaat dus niet dat de afzonderlijke componenten elk apart voor een bepaalde toepassing zijn getest.
Daarom is het essentieel om al tijdens de ontwerpfase van technische installaties rekening te houden met de brandwerende afdichting van doorvoeringen. Stel uzelf daarbij de volgende vraag: kan deze combinatie van leidingen, kabels en andere installatie-elementen op een correcte manier brandwerend worden afgedicht en is hiervoor de nodige technische documentatie beschikbaar?
Bij twijfel is het raadzaam om advies in te winnen bij de fabrikant of een specialist in passieve brandbeveiliging. Zo kunt u nagaan of de gekozen oplossing geschikt is voor de specifieke doorvoerconfiguratie en voldoet aan de geldende toepassings- en montagevoorwaarden.
